Lieve mam,

We hebben afscheid genomen van je zus Clara, met wie je je zo verwant voelde, sinds jij als moeder meemaakte hoe ze haar kind verloor. Ankie staat in elk geval op de rouwkaart.

De uitvaart was in Tiel, waar jij begin jaren tachtig woonde in een afbraakpandje zonder warm stromend water en een poepdoos in de tuin. Van het vocht en de schimmel ging de tv stuk en hield jij astmatische bronchitis over. Toch was het er gezellig en kwamen al je kinderen nog langs. En je had wietplanten in de tuin, waar geen haan naar kraaide. Mijn moeder kort na haar scheiding, een beetje losgeslagen. Je kon een tijdje je eigenzinnige zelf zijn, ook al zadelde de rasmanipulant je toen al met haar honden op.

Carine
In één moeite door ook afscheid genomen van je manipulantendochter Carine. Dat was ik van plan, maar ik heb het nog wat aangekeken, omdat ik haar eenzame angstkarakter ook zielig vind, in tegenstelling tot de twee autisten zonder moreel besef. Carine bleek als enige nog bij Clara te komen en op de hoogte van het ziekteverloop. Zes dagen voor Clara’s overlijden was Carine nog bij haar: zij wist dus hoe het ervoor stond. Desondanks heeft ze me niet op de hoogte gebracht. Toen ik haar erop aansprak, moesten zelfs haar dochter en, zoals altijd haar verdomde hond dienen om zichzelf te rechtvaardigen. En zoals het spreekwoord luidt: wie zoekt, vindt altijd wel een stok om de hond te slaan. Ik heb nu ook haar e-mailadres en telefoonnummer geblokkeerd.

Mantelzorg
De manipulant en de verwijtenmaker waren er zowaar en hadden een auto gedeeld. Ze staan elkaar blijkbaar minder naar het leven dan ik dacht. Wellicht heeft een paar weken mantelzorg voor jou wonderen gedaan. Ze keurden mij geen blik waardig en ik hen niet. De boodschap dat jij drie kinderen had plus een liefdeskind is goed overgekomen. Samen wisten ze zo goed het laatste beetje initiatief uit je te persen: door je een half leven lang te binden aan het schuldgevoel dat je geen goede moeder zou zijn geweest, omdat je in zee was gegaan met een autistische psychopaat. Zo zou je vooral in de overlevingsmodus hebben gestaan en te weinig aandacht hebben gehad voor je kinderen. Je twee stiefkinderen uit het eerste huwelijk van je autistische echtgenoot heb je verwaarloosd, maar je eigen viertal niet. Maar je dochters wilden het je graag doen geloven, zodat ze je in de hand hadden en klein konden houden. En het is uitstekend gelukt.

Uitvaartbijeenkomst
De afscheidsbijeenkomst was sober, met het typische Ikeameubilair van uitvaarder DELA. Alles straalt hetzelfde uit als bij jouw uitvaart in Bilthoven. Loesje en Eefje hielden een lofzang op Clara. Ze kwam daaruit naar voren als een liefdevolle moeder, met wie haar dochters alles konden bespreken. Doortastend ook, zoals ze het leven weer oppakte na de dood van Ankie en Cees. Behalve dat je geprobeerd hebt een goede moeder te zijn, wat minder gewaardeerd werd dan grif misbruikt, hadden jullie niet meer gemeen dan een gemeenschappelijke jeugd met dezelfde ouders. Wat een contrast tussen twee zussen en desondanks noemde Clara jou ‘haar zielsverwant’. Aan de orde kwamen ook de twee boekjes die Clara geschreven heeft: eerst over de dood van vijfjarige Ankie en vijfenveertig jaar later over haar grote liefde Cees die stierf in coronatijd. Mijn nichtjes Loesje en Eefje roemden Clara’s schrijftalent, wat ze ontegenzeglijk had, maar ik vond het tweede boekje vooral een gemiste kans. Goed geschreven, dat wel. Ik had graag de vraag beantwoord willen zien hoe je het verlies van je kind alleen verder draagt als je partner met wie je dat ten diepste deelt is weggevallen. Een soort ‘Hallo Anke’, deel twee. Niemand kan mijn vraag meer beantwoorden.

Veel liefs,

Tuur

PS: het gaat niet goed met me mam, al willen huisarts, psycholoog en humanistisch vrijwilliger iets anders zien. Eens per dag eten is genoeg en soms haal ik dat niet eens. Dan wil ik alleen maar slapen om te vergeten. Morgen ga ik er melatonine bij halen; daar schijn je in elk geval suf en slaperig van te worden. Ik viel onderweg naar het uitvaartcentrum en kon alleen opstaan met het vouwfietsje sta-op-hulp. Ik heb geen kracht meer in mijn benen om zelfstandig op te staan. Ik zou moeten wandelen, maar ook dat kan ik niet meer opbrengen. Het is een lange, waterkoude winter, waardoor ik al vanaf november ook niet meer op de ligfiets heb gezeten.