Lieve mam,

Herlas twee brieven van kort na je dood, omdat ik aan één brief iets wilde toevoegen rond het misbruik dat je oudste dochter van je maakte. Ik moest even zoeken om het op een logische plek in te voegen. Ik vond het fijn ze terug te lezen en het bracht je weer dichterbij, zonder verdriet, woede of wanhoop.

Precies wat ik had gehoopt, maar dat het al na iets meer dan een jaar zou zijn, had ik niet verwacht. Twee weken geleden zat ik nog in zak en as. Hoewel één zwaluw nog geen zomer maakt, gaat het de laatste weken serieus beter. Alleen al dat ik bijna elke dag minstens anderhalf uur fanatiek sport op de rollerbank; iets wat ik nog nooit eerder heb gedaan. En ik ontmoet nieuwe mensen, al is het soms maar vluchtig tijdens het hometrainen op de rollerbank. En ik ben, op verzoek van een buurvrouw, een straatgroep gestart om onderling informatie uit te wisselen, bijvoorbeeld over verloren pakketjes, de burendag en het jaarlijks optuigen van kerstbomen in de straat. We hebben ook nog een e-mailgroep, maar die gaat langzaam ter ziele, omdat er af en toe iemand verhuist en bijna iedereen alleen nog het internet op gaat via de smartphone.

Laatste der Mohikanen
Aan mijn weblog kan ik zien dat nog maar zes op de 100 mensen een laptop of bureaucomputer gebruikt om te internetten. Jij was echt één van de laatste der Mohikanen ma. Al heb ik nu al twee mensen uit de straat ontmoet die alleen een oude Nokia hebben. Voor hen zal de straatmail nog wel even actief moeten blijven. Er is ook nog een ander probleem: er bleek al een WhatsApp-groep te bestaan, ontdekte ik door een babbel in het park. Het achterste deel van de Haagstraat, zit op WhatsApp en het voorste deel op Signal. Omdat ik de Signalgroep gestart ben, aan mij straks de schone taak langs de deuren te gaan om buren over te halen over te stappen van het commerciële WhatsApp naar het ideële Signal. Zo leer ik ook mijn buurtgenoten kennen.
Eens per jaar doe ik een kleine donatie, zoals jij dat deed aan Wikipedia.

Alleen zonen
Geen idee of het daarmee iets te maken heeft, maar het contact met mijn ex-collega en naamgenoot van je jongste zoon bracht me jouw verzuchting in herinnering: ‘dat je het liefst alleen zonen had gehad’. Wij hebben je nooit misbruikt of gepest. Wat me ineens haarscherp voor de geest staat, is dat als Robert en ik samen voor je hadden gezorgd, Theo nooit tweedracht had kunnen zaaien over de erfenis. Het is het gif van je dochters dat ons gezin heeft gesloopt, inclusief het contact tussen Robert en mij. Ik ben ervan overtuigd dat je de aandacht tussen ons tweeën eerlijk had verdeeld, hoewel ik altijd je eerste kind en liefdesbaby zou zijn gebleven. Als ik mijn eigen rouwproces overzie van het afgelopen jaar, mijn radeloosheid en eindeloze huilbuien, denk ik dat wij een platonische liefdesrelatie hadden, onuitgesproken dan toch. Dat jij nog niet zo heel lang geleden tegen me zei: ‘dat je het ‘evengoed bij mij had kunnen laten’, is duidelijk, maar het iheeft niet mogen zijn. Volgens mij heb ik ook al in een eerdere brief geschreven dat de zwaarte waarmee jij het leven bezag, mij waarschijnlijk teveel geworden zou zijn.

Tweespalt
Robert en je dochters kunnen er ook niets aan doen dat ze kind zijn van een autist uit een weeshuisgezin. Ik lees nu een boek over de proefkolonie in Drenthe die later ‘Veenhuizen’ is gaan heten en waarover Suzanna Jansen een indrukwekkend familierelaas heeft geschreven. In andere tijden zouden Theo en zijn broers er ook terechtgekomen zijn. Ik vind het nu ineens heel verdrietig dat het lot je heeft opgezadeld met de tweespalt tussen zoons en dochters, waartegen je niet opgewassen bleek. Het is te laat voor herstel met Robert; er is te veel gebeurd. Er zal mijnerzijds nooit meer vertrouwen zijn. Het blijft de immorele schoft die zonder scrupules anderhalve ton aannam van iemand aan wie hij de pest had en die jouw laatste wens om de erfenis te delen, negeerde. Mijn inzicht is dat ook hieraan je dochters debet zijn: ze zogen je leeg, zodat je nauwelijks aandacht overhad voor je jongste zoon. Hij heeft hiervoor compensatie gekregen in een erfenis, ook ten koste van mij. De prijs die hij betaalt, is dat we nooit meer contact zullen hebben, maar ergens heb ik nu ook begrip voor zijn keuze om zijn broer en zussen hun kindsdeel te onthouden.

Veel liefs,

Tuur

PS: Ik ga de dokter vragen hoe ik mijn anti-depressivum kan afbouwen. Volgens mij heb ik er weinig aan gehad, en zogauw ik probeer te minderen, word ik heel duizelig, zodat ik geregeld ten val kom, vooral binnenshuis.