Lieve mam,

Vandaag is het twee jaar geleden dat ik op film zette met mijn camerabril. Soms sta je er goed op, soms film ik precies over je hoofd heen. Vermoedelijk had ik hem binnenshuis in de hand om geen argwaan te wekken: ik ben geen brildrager en zeker geen fan van zonnebrillen.

Het stukje film over je jeugdvriendje Henry Netto ken ik zowat uit mijn hoofd: wat je zegt op welke toonhoogte, dat je bevestigend knikt als ik zeg: ‘Hij moet nu ook midden-tachtog zijn?’ en wanneer je glimlacht, zoals ik zo goed van je ken, haast verstolen, alsof het niet te pas komt. Daarna heb je nog tien maanden geleefd. Met angst en beven: het filmpje over je buurvrouw die ook een kankerdiagnose had, getuigt ervan. Je zegt aan het eind: ‘Dat zij er zo aan toe is, slaat ook op mij’. Je wilde niet zien dat jij het predicaat ‘uitbehandeld’ had gekregen en Joke niet. Uit zelfbescherming natuurlijk. Joke leeft missschien nog.

La Chouffe
Hoewel ik soms brieven aan je schrijf, omdat ik daar zin in heb, ben ik deze begonnen, omdat ik plotseling weer werd overvallen door een huilbui. Jij moet me weer even troosten, mam. Ik heb gisteren een hele batterij Chouffies gekocht, omdat ze in de aanbieding waren. In tegenstelling tot mijn zondagavonden bij jou hoef ik er nu nog maar één in de paar dagen; gewoon voor de smaak. Zelfs toen ik een flesje in de koelkast zag staan, huilde ik. Gelukkig is het etiket veranderd, anders zou het vast nog erger geweest zijn (grapje, van dat ‘erger’, de rest is waar).

Te laat
Wat me steeds blijft verbazen dat je tot twee dagen voor je dood niet wilde inzien dat je ging sterven. Je begreep niet dat je je niet ‘beter’ ging voelen, zei je ergens op zaterdag of zondag ervoor nog tegen mij. Ik mocht je van de anderen niet wijzer naken dan je was. Toch had je op de dag dat je de hospice inging nog scans gezien waarop je vol bleek te zitten met uitzaaiingen. Hoe is het mogelijk mam? Doordat jij met je kop in het zand leefde en mentaal een leven lang kwetsbaar was, zit ik nu steeds met het afschuwelijke gevoel dat ik geen afscheid van je heb durven nemen. Misschien had het best gekund, zonder je sterven te benoemen, door je een paar keer woordeloos te omhelzen. Je zou het begrepen hebben van je liefdeskind. Het ergste wat had kunnen gebeuren, was dat we sanen hadden gehuild, of dat je mij had gevraagd: ‘Waarom huil je?’ Zo naief was je wel. Waarom heb ik het nagelaten ma? Ik moet steeds weer huilen om het besef dat het voor altijd te laat is.

Imnoreel
Hoe ongelooflijk dat je twee jongste kinderen pas na je dood laten zien hoe immoreel ze zijn. Carine was altijd al een rasmanipulanten ik heb verstek laten gaan in je laatste maanden thuis. Waar is je poging tot opvoeding ontspoord ma? Was dit alleen maar Theo’s schuld? je zou haast zeggen van wel: jij kwam toch uit een redelijk beschaafd ambtenarengezin. Ik kom zelf niet verder dan: ‘We hebben ieder voor zich geprobeerd ons te handhaven; tot de dag van vandaag ten koste van elkaar. Degene die na jullie scheiding alsnog zijn zin heeft gekregen is Theo. Hij regeert over zijn graf heen, met als immoreel, geldbelust werktuig, Charles Vlug, alias Robert.

Tot later,

Tuur

PS: Wat ik me vaker zou moeten realiseren is dat jij een goede moeder voor me was in ik jouw liefdeskind. Zo hoef ik je met niemand te delen en wordt het misschien makkelijker verder leven op den den duur al blijft het eenzaam zonder jou, Bert en Theo. Me vastbijten in het verdriet en het verlies kost alleen maar energie. Maar dit zijn de clichés van anderen. Goedbedoelde frasen omzetten in ander gedrag is makkelijker gezegd dan gedaan ma.