Lieve mam,

Soms vind ik het jammer dat ik nooit eerder een dagboek heb bijgehouden zoals in deze brievenreeks, omdat ik herinneringen nu vaak niet precies meer kan duiden.

Het zal ongeveer vijftien jaar geleden zijn dat je me belde, omdat je ‘iets raars op je been had’. Het was vroeg in de middag en je wilde langskomen. Er klonk paniek door in je stem en je huilde. Je kwam nooit spontaan langs, laat staan op eigen verzoek. Je kwam wel eens eten brengen en dan nog meestal als ik op het werk zat. Je hoefde ook nooit iets te drinken, zodat je zo snel mogelijk weer naar huis kon. Gezellig werd het alleen bij jou thuis.

Gedeelde smart is halve smart
Je kwam langs om je angst met me te delen. Je was bang huidkanker te hebben. Je liet me een klein bruin vlekje zien: een moedervlek, zoals ik er zoveel heb. Niks bijzonders. Ik probeerde je te kalmeren. ‘Anders ga je toch naar de dokter’, opperde ik. Maar dat durfde je niet, bang voor een noodlottige waarheid.

Struisvogel
Het vlekje bleek niets, maar de kanker achterhaalde je toch: kop in het zand of niet. Uiteindelijk ging je naar de dokter, maar veel te laat, en degene die jou elke dag zag: je huisje had overgenomen en je portemonnee, was ook een struisvogel. Vijf dagen voor je dood kreeg je de finale scanuitslag en moet je gezien hebben dat je vol uitzaaiingen zat. Het drong niet tot je door: uit zelfbehoud, denk ik. Pas twee dagen voor je dood durfde je Clara te vragen of ‘het net zo zou gaan als met je broertje’ die een half jaar eerder aan kanker was gestorven.

Bang voor het leven
Net als je oudste dochter Carine was je niet zozeer bang voor de dood, alswel voor het leven. Vandaar dat jullie zo bedreven waren in het afschuiven van verantwoordelijkheden op anderen, met name kwade echtgenoten. Samen met je jongste dochter, voor wie Carine en jij vier handen op één buik waren, en de reden voor al haar levensongenoegen, vormden jullie een drie-eenheid van bevestiging voor wederzijdse schuld. Zelfreflectie, of het onder ogen zien van eigen aandeel was jullie niet gegeven. Tussen jullie bestond een fragiel evenwicht dat af en toe werd doorbroken door verwijten en pesterij, vooral van Charlène. Jullie hebben elkaar wederzijds mentaal gesloopt, deels onbewust, maar in elk geval uit overtuiging.

Vermoorde onschuld
Het spijt me dat dit inzicht steeds terugkeert in andere bewoordingen, mam. Het komt doordat jullie alledrie de vermoorde onschuld speelden wanneer het zo uitkwam, alles om verantwoordelijkheden te ontlopen. Ik stond erbij, keek ernaar en het ergerde me, vooral als ik me het slachtoffer voelde. Uiteindelijk deed ik niets anders dan mijn schouders ophalen, om de lieve vrede. Van lieve vrede is geen sprake meer, van schouderophalen nog wel, al was het maar uit geveinsde onverschilligheid.

Morele verwoesting
De morele verwoesting die Theo bij leven en na zijn dood heeft aangericht door op één na al zijn kinderen te onterven, is met jouw dood bezegeld door je jongste zoon en dochters. Ik zie dat niet als toeval: het zijn kinderen van jou en Theo. Ook na je scheiding miste je de kracht en belangstelling en waarschijnlijk ook de intelligentie om hen moreel bij te sturen. Sterker nog: je leek zelf voor een belangrijk deel naar dat niveau afgegleden. Zo heb je nooit begrip getoond voor het feit dat ik als enige voor mijn dementerende verwekker heb gezorgd.

Voor mij, je liefdeskind, had je honderd willen worden. Het mocht niet zo zijn.

Liefs,

Tuur

PS: Soms vind ik het zo jammer dat ik je niet meer echt kan vertellen hoe fanatiek ik train op de rollerbank, dat ik binnekort waarschijnlijk alleen op mijn linkerbeen kan staan; iets wat ik als kind tot vervelens toe moest oefenen en hoe prachtig mooi mijn muziek thuis klinkt; zo mooi dat er niets meer verbeterd hoeft te worden na 15 jaar zoeken en experimenteren. Zelf luisterde je zelden muziek, laat staan dat je naar concerten ging, maar je zou blij voor me zijn geweest, blij voor de Willie Wortel die je in me zag. Om de onbevangen creativiteit die ik erfde van je enige grote liefde, Bert.