Utrecht, mei 2025
Van kampslachtoffer tot bajesklant
Poging tot doodslag op mijn vader en dan?
De proefpotten van Si Rengo Rengo. Een leven in de schaduw van het Jappenkamp is het relaas van een zoon over de ervaringen met zijn narcistisch-paranoïde vader in de laatste fase van zijn leven. Het boek beschrijft hoe vader beginnend dement in de gevangenis belandt en hoe de zorg voor hem langzaam ontspoort door onkunde, onwetendheid en nalatigheid. Het finale gevolg voor zoon, Arthur van Utrecht is een aanklacht wegens ‘poging tot doodslag op zijn vader”. Het boek is een persoonlijk relaas, maar kan ook herkenbaar zijn voor mensen die een ouder in een Jappenkamp hadden en te maken kregen met onberekenbaarheid en miskenning. Het boek werd gepresenteerd in voormalig gevangenis Het Oranjehotel, omdat vader daar gevangen zat.
Mijn vader komt als twaalfjarige uit het Jappenkamp als ongeleid projectiel, met een opvoeding die tot zijn achtste heeft geduurd. Daarna is hij aan zichzelf overgeleverd. Dan weer zelfgeproclameerd miljonair, dan weer failliet. Begint eind jaren zeventig een vliegschool, vertilt zich aan een failliete luchtvaartmaatschappij en eindigt, beginnend dement, als oplichter in de cel, hoewel hij fantast is. Hij heeft de vijandige wereld nooit begrepen, en op z’n tachtigste, zit hij weer opgesloten. Net als in zijn jeugd
Een leven in de schaduw van het Jappenkamp
Of zijn late gevangenschap hem herinnert aan de kamptijd, of het trauma’s bovenbrengt, dat weet alleen hijzelf, maar dat de kamptijd mijn vader heeft getekend, is me duidelijk. Hij neemt van niemand wat aan, staat niet open voor goede raad; hij creëert een camping en tegelijk een zelfvoorzienende wereld. Mijn oudste zussen zijn tweede-generatie kampslachtoffers geworden; als kind geknecht, later onzeker of bloeiend in de schaduw van mensen met meer succes in het leven.
De onafhankelijke geest wordt afhankelijk
Nog zonder diagnose, raakt mijn vader in vervangende hechtenis, aanvankelijk in penitentiaire inrichting Lelystad, later in de ziekenboeg van Oranjehotel Scheveningen, steeds verder in de war. Na zijn detentie kan hij niet meer voor zichzelf zorgen en neem ik als jongste zoon de zorg tijdelijk op mij. Door de dementie wordt hij een karikatuur van zichzelf. Zijn meest kwalijke eigenschappen: achterdocht, paranoia, en redeloze agressie raken uitvergroot; uit pure machteloosheid. Voor mij bijna ondraaglijk. Op last van de rechter neemt mijn vaders beste vriend de zorg van me over. Deze vriend huurt daarvoor Slowaakse verzorgenden in: onderbetaald, 24/7 in touw en gehuisvest in een veredelde bezemkast, overgeleverd aan mijn vaders grillen. Zo heb ik de perverse uitwassen van de lage-lonenarbeidsmigratie persoonlijk leren kennen, inclusief tekortgeschoten zorg in de terminale fase.
Poging tot doodslag
Mijn vader, die zich miljonair waant, sterft afhankelijk van huursubsidie, zorgtoeslag en een compensatie voor de kamptijd. Hij laat mij ongewild iets na: een aanklacht wegens poging tot doodslag op hem. De overrompeling past bij hem. Over mijn ervaringen met justitie na zijn dood gaat het tweede deel van dit boek.
Voor wie is het geschreven?
Dit verhaal heb ik in de eerste plaats geschreven om te verwerken wat ik met mijn vader heb meegemaakt. Hoewel ik zijn jongste en liefdeskind ben, is daarvan in zijn dementieperiode niets meer over. Soms “een lief oud mannetje”, zoals een zus het uitdrukt; meestal de paranoïde narcist puur sang die hij levenslang is geweest. Ik heb het ook geschreven voor mensen die een ouder in een Jappenkamp hadden en zich herkennen in levenslange ongezeglijkheid en recalcitrantie.
Ten slotte ook voor ieder die geïnteresseerd is in de werking van justitie vanuit persoonlijk perspectief. Mijn verhaal is op dit punt niet uitzonderlijk; er belanden meer mensen voor de rechter in de nasleep van de zorg voor een naaste. Wat mij verbijsterd heeft, is de vanzelfsprekendheid waarmee een dergelijke strafzaak zich jarenlang kan voortslepen, in mijn geval ten koste van mijn fysieke en mentale gezondheid. Ongeacht de uitspraak, heb ik mij alleen daardoor al gestraft gevoeld.
Momenteel is er veel aandacht voor misbruik van zorggelden, waaronder PgB’s door louche zorgbureautje’s en een overbelaste Justitie die zaken jaren lang laat aanslepen, namen verkeert spelt en overbelast is. In dit boek en tijdens de zorg voor vader komt dit allemaal voorbij.
Wat en hoe?
Biografisch blog over De proefpotten van Si Rengo Rengo: www.tekstuur.nl. Het boek is via het blog te bestellen bij uitgeverij Van Warven, kampen.
Persberichten in Word-format
– Persbericht n.a.v. De proefpotten van Si Rengo Rengo
– Persbericht als conceptartikel (geschreven in de derde persoon)
Noot voor de redactie
Meer informatie: Arthur van Utrecht, 06 16 80 44 54.
avanutrecht@tekstuur.nl